Leiderschap met paarden

Bij Impact Company, de onnavolgbare Marjolijn de Graaf, kennismakingsworkshop gevolgd “leren met paarden”. Ze zetten paarden in bij het faciliteren van teamontwikkeling en leiderschap. Paarden, het zal bekend zijn, kennen geen gesproken taal. Het is allemaal gedrag. Maar ze luisteren erg goed, niet naar wat, maar hoe iets gezegd wordt. Ze lezen lichaamstaal en voelen “onmiddellijk”, dat wil ook zeggen “onbemiddeld”. Er komt geen bewustzijn zoals mensen dat kennen bij te pas.

Hoewel ik als de dood ben voor paarden – waarom gelooft niemand dat? – mag ik zeggen dat het erg goed ging. Na wat aan elkaar gesnuffeld te hebben, hebben we, Benz en ik, een stukje gelopen. Ik had me voorgenomen het paard met vier benen op een dekentje te krijgen. Dat lukte volgens mij niet geheel lukte, maar volgens Marjolijn en Edwin wel. Het dekentje is namelijk te klein voor zo’n groot paard. Met de tweede oefening had ik wat meer moeite, omdat ik “van achteren” moest leiden; en opjagen is nou eenmaal niet mijn stijl. Verklaart wellicht waarom ik in work shops vaak uit de tijd loopt. Alle deelnemers kregen waardevolle inzichten over hun gedrag. Wat opviel was de snelheid.

Bewegen en tegenbewegen

Werken met paarden geeft een mooie illustratie van bewegen en tegenbewegen. Omdat paarden geen taal kennen, kunnen we ze niet uitleggen wat we bedoelen, wat onze intentie is. Eén van de problemen bij veranderen, is dat we een intentionele beweging soms niet “vol” inzetten. We twijfelen een beetje. Bij elke beweging krijgen we een tegenbeweging en een paard versterkt de onzekerheid van het niet “vol” inzetten. Het paard weet niet wat de bedoeling is en “merkt” de twijfel. In de beweging, houdt het dier op. De twijfel slaat toe, ook bij mij, bij ons. Het mislukt (al het proberen is het begin van mislukken, heet de foto rubriek van de NRC-Next deze week). Wanneer we ons vervolgens weer richten op de intentie – en niet op het tegengaan van de tegenbeweging – ordent het systeem zich “van zelf”. Wanneer je twijfelt met een paard, gaat het paard ook twijfelen en raak jezelf onzekerder. Trachten dat te overcompenseren helpt niet, want onbewust maken we ook onze eigen onzekerheid groter.

In termen van de metapraxis uit “Faciliteren als Tweede Beroep“: werken met paarden speelt zich af op het vierde bord, het verdelen van taken en resultaten (p 206). De onderste twee kwadranten representeren ook de concrete, onbewuste werkelijkheid. Zo leerde ik dat een hengst achteraan, de kudde opjaagt, terwijl een merrie aan de kop de richting bepaalt. De achterste leider stelt zich op tussen het gevaar en de kudde, de voorste leider gebruikt haar ervaringen om de richting te bepalen. Het is een mooie vorm van participatief leiderschap (p. 179). In termen van methoden en technieken (p. 322) is “Leren van Paarden” een voorbeeld van inventieve, realiserende richting, waarbij een idee (“leiderschap”) naar de praktijk (“leiden van een paard”) vertaald wordt. Bij Impact Company gaat het niet alleen om het werken met paarden; ze passen het in, als instrument, in hun leiderschapsprogramma. Zoals het hoort bij het ontwikkelen van een volledig pad van veranderen. De werkwijze kan denk ik ook goed toegepast worden bij het inzetten van een Renaissancepad (p. 232).

Over Jan Lelie

Loves to facilitate groups in complex situations
Dit bericht is geplaatst in Leiderschap, Verdieping met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.