Als je begrijpt wat ik bedoel

Onbegrijpelijk 306x203 Waar bent u, wanneer u dit bord ziet? U bent op de plaats “ik begrijp wat je bedoelt”. Wanneer u iets begrijpt, kunt u alleen maar een “onbegrijpelijke” kant uit. Faciliteren bestaat uit het uithouden van “onbegrip”. Wanneer we één zijn met de situatie, zijn we “confused”. Alleen dan kan een groep met elkaar tot gezamenlijk begrip komen.

Judith de Bruijn bespreekt in haar nieuwsbrief de vraag, hoe je iets begrijpelijk maakt. Om de een of andere reden, vinden de meeste mensen het belangrijk dat je iets, of elkaar begrijpt. Ik begrijp dat wel, dat hebben we zo geleerd. Op school – en thuis – worden we beloond wanneer we “iets goed doen“. Fijn! Maar je leert meer van je fouten. Fouten maken is pijnlijk EN je loopt je beloning mis. Dus “leren” we impliciet (een soort meta-leren) fouten maken te vermijden. Het moet de eerste keer gelijk goed en zelfs, je moet weten wat de goede manier is!

In groepen willen we graag “de verschillen overbruggen” en “we moeten elkaar eerst leren begrijpen”. Begrijpelijk, maar fout. Onbegrip, verschillen, elkaar niet verstaan is cruciaal voor het oplossen van complexe vraagstukken. Onze meningsverschillen zijn functioneel en geen gevolg van tegenstellingen. We hebben elkaar en onze verschillen nodig. Met elkaar fouten maken, in een veilige omgeving, waar ze niet bestraft worden, dat is faciliteren. “Wanneer alles goed gaat, heb je niets geleerd”.

De paradox van leren: “je leert door fouten maken; pijnlijk. Wanneer je hiervan leert om pijn te vermijden, leer je om geen fouten te maken. Maar leren om geen fouten te maken, belemmert leren”.

Ik gaf toen ik studeerde bijles wis- en natuurkunde. Vaak aan meisjes, vraag me niet waarom. Het was, zoals je schrijft, altijd een kwestie van vertrouwen. Ze vertrouwden zich zelf niet.
“Ik begrijp de som niet”, zeiden ze dan.
“Dat is het hele idee van de som”, zei ik, “schrijf op wat je wel weet”.
Vaak kenden ze de formules wel uit hun hoofd. Die schreven ze op. Dat geeft vertrouwen. Verbinden met wat ze al weten.
“OK. Schrijf nu de gegevens uit de som over”, ging ik verder.
Vreemd genoeg, dat geeft ook vertrouwen, gewoon overschrijven. Dit schept de “context”.
“Vul nu de gegevens uit de som in, in de formules die je hebt”. Dat noemen we “verhaal”.*)
Tijdens het invullen, maken ze de connecties, verbanden, relaties.

In het begin liet ik hen dit hard op doen. Dan hoor je waar ze de fouten maken. Ik corrigeerde dat meestal niet, maar ging vragen stellen, om aan hun zelf hun gedachten gang duidelijk te maken. Zo faciliteerde ik het leren. In Faciliteren als Tweede Beroep staat ook het verhaal van onze kwaliteitsmanager Rob van der Schoor. Ook hij “bewaakte” de kwaliteit, door mensen zelf te leren hun fouten te herkennen.

In Faciliteren als Tweede Beroep, begin ik met het begrip “begrijpen”. Begrijpen is een lichamelijke gewaarwording. Ons hoofd denkt, dat we iets alleen mentaal moeten begrijpen. Maar, denk ik dan, zo zijn we geconditioneerd op school. Begrijpen is ten eerste fysiek en ten tweede een achteraf resultaat van een verhaal.

*) ik heb het altijd grappig gevonden, dat je een verhaal ver-telt. Wat heeft tellen met verhalen te maken. Ik zou zeggen, dat je een verhaal verwoordt, maar ja…

Over Jan Lelie

Loves to facilitate groups in complex situations
Dit bericht is geplaatst in Begeleiden, H1 Veranderen, vertrouwen met de tags , , , , . Bookmark de permalink.