Intervisie als fundament en sluitsteen van faciliteren

Bruggen verbinden

“Ik ging naar Porto om de brug te zien”

Faciliteren van groepen is niet moeilijk, het is onmogelijk. Ga maar na: of je maakt deel uit van de groep en je bent dus afhankelijk van de groep en het te bereiken resultaat; of je bent extern en hebt dus geen belang bij het bereiken van enig resultaat. In het eerste geval is faciliteren een vorm van insubordinatie naar je manager of leider. In het tweede geval biedt het de groep, haar leiding en je opdrachtgever om jouw neutraliteit op te vatten als vrijblijvendheid. En tegelijkertijd kan je geen van de twee situaties bespreken. Of wanneer je het bespreekt zal iedereen zeggen “nee, hoor, dat is niet zo!”. En zich vervolgens wel zo gedragen. Hoe kan je macht putten uit machteloosheid?

De machtsvraag zit verscholen in elke vraag of opdracht tot faciliteren. Homan geeft dat duidelijk aan in het Het et-cetera-principe – Een nieuw perspectief op organisatieontwikkeling. En het volgt ook uit de paradoxen van Expressie (Autoriteit, Creativiteit, Afhankelijkheid en Moed), zoals besproken door Smith en Berg in Paradoxes of Group Life. Juist omdat het een paradox is, kan je er wel wat mee doen. Een paradox geeft altijd spanning en spanning kan je gebruiken om iets te bereiken. Het vraagt wel het vermogen om om te gaan met de spanning. Hoe voorkom je dat je vervalt in afhankelijkheid (leuk doen, voor de groep) of onafhankelijkheid (leuk doen voor de groep – ja soms zit het verschil in een komma)?

Dat vraagt het vermogen om “op de grens te blijven”. Elke groep heeft grenzen. Binnen de grens “hoor je erbij”. Buiten de grens ben je een “buitenstaander”. En op de grens, is het onbepaald. De grens is ook, op een bepaalde manier, onbegrensd. Het overbruggen van grenzen, vindt altijd plaats op de grens, maar het is niet de grens. De brug – en ik vat een tunnel ook maar op als een brug – verbindt twee kanten op de grens. Ze vormt de grens niet. Overbruggen van verschillen is een veel gebruikte metafoor bij faciliteren. Een brug*) blijft op de grens. Hoe wordt je als een brug?

Een brug kent twee belangrijke aspecten: de fundering en de sluitsteen. De fundering staat aan twee kanten van de grens. Aan de ene kant gevestigd in de binnenwereld van een groep – zeg maar, de groepsdynamica. Anderzijds berustend op de buitenwereld van de groep, de omgeving waaruit zowel de problemen (importeren) als de oplossingen ervan (exporteren) voor de groep komen. Tweerichtingsverkeer.

De sluitsteen maakt de verbinding stevig. Maar wacht even, verbinding maken, dat klinkt als een definitie van faciliteren. Faciliteren, het overbruggen van groepsgrenzen vraagt kennis en ervaring van de dynamiek van groepen, de omgeving waarbinnen de groepen bestaan en het vermogen daar een dragend “sluitstuk” in te vormen. Daarmee gedraagt faciliteren zich als een vorm van dragend, dienend leiderschap. Hoe ontwikkel je dat vermogen?

In termen van faciliteerdynamiek: je bouwt de brug door middel van je draaiboek en het sluitstuk vorm je door de interventie in de uitvoering. Je draaiboek berust op aannames over de groep en het te bereiken, afgesproken, resultaat. Je kiest methoden en past je technieken toe. Je sluitstuk maak je pas, wanneer je in de dynamiek van je uitvoering, “het passende stuk” vindt. Dat vraagt nogal wat van jezelf als bruggenbouwer. Om dat met elkaar beter te leren, organiseren Carolien de Monchy en ik een reeks intervisiegesprekken. Het versterken van het vermogen om te overbruggen, dat beogen we met onze cyclus van gesprekken over faciliteren, de Facilitator Gesprekken Haaglanden. De datum voor de vrijblijvende kennismakingsbijeenkomst hebben we moeten verschuiven naar 7 december. Voel je uitgenodigd om te komen.

*) Je kan een en ander ook via de “De Poort” metafoor benaderen. Ook daar heb je te maken met twee zijkanten en een sluitsteen.

About Jan Lelie

Loves to facilitate groups in complex situations

This entry was posted in autonoom, Begeleiden, expressie, H8 Omgaan met elkaar, metafoor and tagged , , , . Bookmark the permalink.