Tag Archive for synchroniciteit

Meervoudig faciliteren

hoofdstuk 4 wijzen-11Hallo rationaliteit! We leven in een rationele, bewuste werkelijkheid. Dat is de buitenkant van onze onbekende, on­der­bewuste en irrationele wereld. Ratio en bewustzijn zijn echter inherent aspecten van irrationaliteit en onder- of onbewuste fenomeen. Ze gedragen zich als het ware als onze huid of het aardoppervlak: ze dekken af, beschermen. Mensen, zekere westerse mensen, zijn uiterst bekwaam in het toepassen van ratio en bewustzijn, maar daarmee zijn die andere fenomenen niet weg; ze worden steeds problematischer.

Het lijkt soms of wel harder en harder proberen “dat andere” te onderdrukken. Alles moet tegen­woordig “wetenschappelijk onderbouwd” zijn, maar wetenschap dekt de irrationaliteit af. Ze kan er niet voor in de plaats komen, hoe zeer we dat ook proberen. Alle besluiten dienen we bewust en welover­wo­gen te nemen. Maar het onbewuste is de moeder van de bewuste reden. Spontaniteit is de kern van creativiteit, noodzakelijk voor de zo gewenste innovatie. Uiteindelijk leidt het gebruik van ratio en bewustzijn tot paradoxale situaties: door kosten te beheersen, wordt alles duurder; een “markt” moet door een autoriteit beheerd worden, waarbij we mopperen dat mensen geen rationele afwegingen maken. Kwaliteit moet meetbaar zijn, maar het woord kwaliteit is gemunt om de onmeetbare aspecten te beschrijven. Meer en meer trachten we het deksel van de rationaliteit op de pot van het irrationele te houden. Zo ook bij faciliteren.

Tot nu toe ligt de nadruk bij faciliteren op het ontwikkelen van methoden en technieken, het af­stemmen van werkwijzes, het ontwikkelen van protocollen. “Het brein” wordt tegenwoordig als “de oorzaak” van alle handelen gezien, daar zit de controle. Maar hoe meer we meten, hoe meer we weten, hoe onbegrijpelijker het wordt. We kunnen niet zonder ons brein, dat is zeker. En omdat we niet hoeven te weten hoe het werkt, gaan we ervan uit, dat dat ook geldt voor andere irrationele en onbewuste processen.

Het gebruik van ratio en bewustzijn bij faciliteren is niet verkeerd. Ze is te eenvoudig. Deze wijze van faciliteren noemen we “eenvoudig faciliteren”. De opkomst van systemisch werken – opstellingen – zien we als een eerste stap naar meervoudig faciliteren.

Groepen representeren onbewuste en irrationele aspecten. Wat we ervan zien of ervaren, is gedrag, het topje van de ijsberg. In veel gevallen trachten we tegenwoordig te onderzoeken wat “eronder” speelt. Door testen op het gebied van psychologische typen, teamrollen, leerstijlen, management drives, werkelijkheidsopvattingen enzovoorts, krijgen we zicht, maar geen grip op deze onder­lig­gende processen. Keer op keer blijken ze als verklaring onvoldoende omdat we (toch) niet staat blijken adequaat te kunnen bijsturen, controleren, beheersen.

Onder meervoudig faciliteren verstaan we een aanpak die beroep doet op irrationaliteit, onbe­wuste, spontaniteit, onze intuïtie en gevoel. Dit is de meervoudige, poli-interpretabele, rijkgescha­keerde wereld. Hier lossen we geen problemen op, maar brengen we verlichting, inzicht, berusting, acceptatie, en bovenal kwaliteit.

Als een bijproduct van beheersing, controle, rationaliteit en bewuste gedrag, ontwikkelden we taboes op het gebruik van andere methoden en technieken. Met wetenschappelijke argumenten worden de irrationele en inherent onwetenschappelijke zaken gediskwalificeerd. Het is niet aantoonbaar, niet herhaalbaar, contextueel, niet meetbaar. Het is geloof – en dat hoort bij de kerk – of bijgeloof – en daar wil zelfs de kerk niet aan. Het lijkt tovenarij, magie, hekserij, gebruik maken van de goedgelovigheid van gemakkelijk te bedriegen mensen. En dat is ook tegenwoordig vaak, ook omdat het de rationele en bewuste methodes (onbewust) goed uitkomt. In het uiterste geval ,noemen we het een “placebo-effect”. Dit maakt het moeilijk of onmogelijk om irrationele situaties te verlichten, op te lossen, ermee te werken.

Met “Meervoudig Faciliteren” presenteren we een aanvullende, complementaire benadering. Nogmaals, de rationele en bewuste aanpak zijn niet verkeerd, ze zijn alleen te eenvoudig. Na drie of vier eeuwen, is hun werking, groot in een irrationele wereld, niet alleen afgenomen, maar contraproductief. Wat we gaan ontwikkelen zijn complementaire, aanvullende methoden, die – uit de aard der zaak – de irrationele en onbewuste laten werken.

Meer weten? Neem dan contact met me op.

In de Kaart van de Werkelijkheidsopvattingen, representeert het blauw en gele gebied de bewust, bovenkant en rood met groen vormen de onbewuste onderkant. De linkerkant, blauw en rood, staan voor de rationele kant. Daartegenaan leunt het irrationele gevoel (groen) en de onvoorspelbare intuïtie (geel). Er zijn dus twee wijzen van veranderen, die verbindingen maken met deze twee “tegenstellingen”: “Beïnvloeden” (bekeren en overtuigen) en “Uitvinden” (induceren en ondernemen).

Hoe werkt synchroniciteit – 2

Naar aanleiding van de legging, kreeg ik wat vragen.

Hoe doe je dat?
Ik pak de kaarten en ga ze schudden terwijl ik de vraag of situatie beschouw. Tegenwoordig wacht ik tot dat er “toestemming” komt om de kaarten te leggen. Dat kan, omdat ik “aan de beurt” kom, omdat iemand vraagt: “waar ben je mee bezig?”, omdat mijn naam genoemd wordt, of omdat er één kaart uitvalt, van alles. Het kwam zelfs een keer voor dat iemand zei: “we hebben nieuwe kaarten nodig”. Dan stop ik met schudden, soms coupeer ik, en leg, afhankelijk van de situatie, één, twee of meer kaarten, soms in een patroon, zoals het uitkomt, met het beeld omlaag. Eén voor een draai ik ze om. En dan gaan we in gesprek.

synchroniciteitSynchroniciteit is, als methode, vergelijkbaar met andere methoden, een klein pad. In mijn boek beschrijf ik het als een lemniscaat tussen geel en rood, mythisch en zintuiglijk, aarde en vuur. Het is een inventieve methode, “inducerend” vanuit de concrete werkelijkheid – het heeft zeker nut kaarten op de grond te leggen – naar de beeldende, creatieve, intuïtie en “uitvindend” van het beeld naar de concrete praktijk. De methode is acausaal, dat wil zeggen dat het geen letterlijk oorzaak – gevolg relaties zijn, maar figuurlijke, bij wijze van spreken. De antwoorden laten zich niet beredeneren (blauw) en ook niet bevoelen (groen). Hoewel veel mensen het als “gut-feeling” ervaren.

Wat bedoel je met het werkt?
De meeste mensen menen dat je moet geloven in je doel, visie, strategie missie, of in toeval, geluk, of wat de baas of de dominee zegt. Iedereen beeldt zich dingen in en heeft een beeld hoe dat waar te maken. Wanneer dat werkt, menen we, en ook niet ten onrechte, dat het veroorzaakt wordt door ons (toekomst)beeld. We nemen aan dat deze wereld causaal is, oorzaak ==> gevolg. Ik stel me voor ==> ik maak iets. Zo worden we ook opgevoed, omdat dat wel praktisch is. Het geloof maakt het mogelijk dat je niet alles steeds hoeft te overdenken. Maar het is en blijft een soort methode, een methode om om te gaan met twijfel, onzekerheid, onduidelijkheid. En de methode doet het niet. Want het is niet hoe “het Universum” werkt – wat dat betreft was het uitermate interessant dat die kaart onderop lag. De werkelijkheid trekt zich niets aan van onze ideeën, meningen, geloven en zelfs wetenschappelijke bewijzen van “hoe het werkt”. Daarom gebruiken we ook het woord werkelijkheid: werkelijkheid is immers wat werkt.

Zo werken ook bijna alle project managers: ze geloven in hun project en maken het tot een succes. Vervolgens menen we dat ze hun succes bereiken “omdat” ze er in geloven. Dat is ook wat ik ze ook vaak hoor vertellen. Ik kan dat niet ontkennen, we geloven immers en we hebben succes; alleen weet ik dat het in wezen onbeslisbaar is. Je gelooft altijd ergens in en bereikt altijd een resultaat en dat die twee samenhangen kan toeval zijn, een reden hebben, noodzakelijk zijn of een samenloop van omstandigheden. Omdat we niet alles weten, weet je ook niet wat wel en niet het geval is. Omdat we eigen succes toeschrijven aan eigen handelingen (en het succes van een ander aan externe oorzaken), neigen we ertoe, ons beeld als oorzaak van ons succes te nemen. Lukt het een keer niet, dan moeten we gewoon harder werken, meer doorzetten, minder twijfelen… . Vandaar, denk ik dan, dat De Kracht bovenin ligt.

Zo kan je natuurlijk zeggen dat “ABN-AMRO”, ik noem maar een bank, een goede visie heeft en daardoor de grootste bank is geworden. Of dat het komt omdat ze “de juiste mensen” weten aan te trekken. Maar ik denk dat er altijd uiteindelijk maar vier of vijf grote banken overblijven (adviesbureaus, oliemaatschappijen, landen, ….), met een groot aantal kleintjes – de 80/20-regel -, ONGEACHT welke visie, mensen, ideeën of systemen. In de natuur heeft alles de neiging te groeien, tot het niet verder kan. Dat het handig is om het op je persoonlijke conto te schrijven, zal ik niet ontkennen. Het is vooral handig, omdat je dan ook een groot deel van “de winst” voor jezelf kan claimen. Over het algemeen, wordt degene die het brutaalst omgaat met het geluk de grote winnaar. Het is niet dat ik het deze niet gun, maar je moet niet net doen alsof het niet door geluk, toeval, samenloop van omstandigheden, een vergissing in jouw voordeel, gekomen is.

Door met dobbelstenen te gooien, met darts op een horoscoop, met beeldkaarten of met de Tarot te werken, doe ik precies hetzelfde: ik laat geluk, toeval, samenloop van omstandigheden, een vergissing in mijn voordeel het werk doen. Het enige wat daaraan vervelend is, is dat niemand gelooft dat het door mij komt, dat ik het maak. Het is immers maar toeval. Maar goed, dat is ook mijn uitgangspunt.

Wat doet het?
Het doet wat het doet. Mij doet het altijd veel, omdat ik intuïtief herhaald zie, wat ik al gezien heb (noem het een déjà vu). Ik was dan ook oprecht verbaasd over wat er “lag”. Wat het met mij doet, is dat ik er vertrouwen uit put, de thema’s voor de bijeenkomst kan benoemen en het me verzekert van concreet resultaat.

Verder is het ook het letterlijk “oproepen van beelden uit het onderbewuste”: in de kaart die ik hanteer: van groen naar geel. Vervolgens leg ik het terug, faciliteer ik de beweging van beeld, betekenis naar de groep, het onderbewuste. Ik deel mee, letterlijk, deel de kaarten, en figuurlijk, de figuren op de kaarten delen mijn betekenis mee, en deelnemers nemen deel. Ik doe dus wat ik zeg, ik faciliteer. In het gesprek met elkaar, sluiten we de driehoek: evalueren, toewijzen van waarden aan concrete zaken, in de dit geval de plaatjes.

Hoe werkt het voor de deelnemers van de sessie van gisteren?
Voor de deelnemers is het heel verschillend. De een zal het negeren, de ander ergert zich eraan, sommigen zijn gefascineerd, anderen denken, “hé, wat praktisch”, sommigen menen, “wat een lef”, soms herkennen ze zich zelf of een ander methode; en wanneer je vaker met me gewerkt hebt: “typisch Jan”. “Never a dull moment met Jan“, zegt een goede kennis van me. Wat ik ter plekke doe, is dat allemaal toestaan. En dat – denk ik dan – maakt dat deelnemers zich gehoord voelen, vertrouwd raken. Ik deel mee, letterlijk, en deelnemers nemen deel. Ze zien iemand iets “verkeerd” doen (ik neem “omkeren” van kaarten ook letterlijk) en ervaren dat dat kan. Dat maakt vrij, geeft keuze, mogelijkheden. Daardoor beïnvloed ik de stemming. Uiteindelijk is het afwachten of het werkt, maar met deze mensen, is dat meestal niet zo’n probleem.

Dat maakt het voor mij zo belangrijk dat je kunt vertrouwen, op je zelf, op de groep, op gebeurtenissen en op wat werkt, ondanks dat het soms verwarrend, onduidelijk, ambigue of dubbelzinnig is. En dat was de boodschap die ik wilde overbrengen. Nu aan het werk.

Nawoord
Na deze twee post was ik toch op de site van de Tarot-kaarten. Ik besloot een dagkaart te trekken: “pentagrammen drie“, de beproeving met succes doorstaan”.

Synchroniciteit – 1

synchroniciteitGisteravond had ik een bijeenkomst met facilitators en project managers. De vraag was of en hoe we een komend congres konden ondersteunen met faciliteren. Het was mij al duidelijk geworden, dat we grote verschillen zouden moeten overbruggen, hoewel de stemming ontspannen was. Er werd ons gevraagd onszelf te introduceren en te vertellen wat onze expertise is. De mijne is werken met synchroniciteit. Dus tijdens het voorstellen – het was geen rondje, zoals één van de collega’s voorstelde – begon ik de Tarot-kaarten te schudden. Ik wacht dan op het moment dat ik uitgenodigd word. Iemand noemde “Gemini“, waarop ik zei: “Tweelingen?“, waarop hij zei: “Jan!“.

In een volgende bijdrage zal ik toelichten hoe dit werkt en dat het niets met geloven te maken heeft. Het is een spel van intuïtie en doen, van irrationeel –> bewust naar rationeel —> onbewust en vice versa. Het is een ongemakkelijke methode en niet iedereen heeft er gelijk vertrouwen in. Ook moet je kunnen afzien van logische verklaringen; die zijn er niet. Elke verklaring doet eigenlijk afbreuk, maar er zijn wel een aantal opmerkelijke aspecten.

Ik zei mijn naam, dat ik faciliteerde en dat ik met synchroniciteit werkte. Dat werkt als volgt: ik leg de kaarten en kijk wat er zich aandient. Vervolgens legde ik een kruis – ik wilde eigenlijk een Keltisch Kruis leggen, maar daar was te weinig tijd voor, dus maakte ik een christelijk kruis. Ik draaide de kaarten om, van links naar rechts en van boven naar beneden. Wie schetst mijn verbazing dat er zich het volgende toonde.
Introductie

Links, verleden. Pentagrammen 2, Ontdekkingsspel, nieuwe projecten opstarten, kinderziektes. Op internet vinden we onder meer: “de jongeman hanteert blijmoedig de wisselvalligheden van het element aarde. Het is een leerproces (jong-leren).” “De lemniscaat (liggende 8), symbool van het oneindige, benadrukt op de diepgang die in het speelse bestaan en in doodgewoon plezier schuilt en is ook een symbool van evenwicht en harmonie.” “Hoewel Pentakels 2 dus op het eerste gezicht op twijfel lijkt te wijzen, gaat het in wezen om balans. En vertrouwen.”

Centraal, hier en nu, hier gaat het me om. Bekers 8: Het Loslaten. Breken met idealen en waarden, op zoek naar het geluk; bewust afscheid nemen van een levensstijl. Let ook op dat 8 de lemniscaat is. Op internet: “Vanwege een gemis – de ontbrekende beker – op weg naar de bergen, de wijsheid.” “Deze man onderneemt dus bewust actie, om iets aan zijn gemis te willen gaan doen en de oorzaak van dit gevoel weg te nemen. Hij weet nog niet wat hij precies zoekt, maar dit wordt hem mettertijd wel duidelijk (gemaakt).”

Rechts: in de toekomst. De Keizerin 6: Ik verzamel. Staat voor ‎productieve waarden, weelde, evolutie, vruchtbaarheid; de zakenvrouw. Op internet: “In kaart III (een andere ordening, hier 2 keer 3) van de Grote Arcana wordt de Heilige 3-éénheid (lichaam, ziel en geest óf moeder, vader en kind óf het bewuste, onbewuste en bovenbewuste óf Vader, Zoon en Heilige Geest) voor het eerst verenigd. De Keizerin, de eerste III, is dan ook dé groeikaart van de Grote Arcana.” “De Keizerin => Moeder Aarde, groei, vruchtbaarheid, hoorn des overvloeds, koningin van het Leven en keizerin der Liefde. De lucht is geel: energiek, inspirerend en ruimtelijk. Alles leeft en bloeit: gewassen, graan, alles duidt op rijping en groei (van de Ziel). De energie van deze kaart is voortplantingsenergie, geestelijke ontwikkeling; groei van de Mens zelf.”

Boven, van boven: De Kracht 11: ik wil, volharding ondanks hindernissen. Moet ik nog op wijzen op de 8, kr8tig. (Hier heeft de kaart nummer 11, in andere Tarot-kaarten is het de 8). Op internet: “De Kracht maakt duidelijk dat het niet de bedoeling kan zijn onze instincten en diepste verlangens achter een net masker te verbergen, maar dat we ze moeten verwelkomen en op een goede manier leren gebruiken. In ons werk kunnen we ons met hartstocht aan onze taken wijden, dit is een fase van scheppingskracht en grote motivatie.” “In ons werk kunnen we ons met hartstocht aan onze taken wijden, dit is een fase van scheppingskracht en grote motivatie. Op het niveau van bewustzijn geeft de kaart een ingrijpende transformatie aan, ons beschaafd bewustzijn en onze dierlijke instincten vinden elkaar.”

Onder, van onder De Gematigdheid 13: ik ga over, bemiddeling ( = faciliteren). Verder zie ik een zekere overeenkomst met Pentgrammen 2: de asymmetrische houding, de wisselwerking tussen twee kanten, het evenwicht, de lichtvoetigheid… Op internet vond ik, nadat ik het voorgaande schreef: “Harmonie te midden van verandering. Wanneer Pentakels 2 en Matiging samen verschijnen versterken ze elkaar in grote mate.” Verder: “De Gematigdheid toont gevoelde vreugde wanneer we gezond zijn en in innerlijk evenwicht. De kaart symboliseert ‘de juiste maat’. Indien van toepassing vertegenwoordigt deze kaart ook genezing en beter worden.”

Gegrondvest in: Het Universum 21, de laatste, Ik ben het Al, beloning voor hard werken. De uitgang wordt gevonden. beloning voor hard werken. Op internet trouwens ook nog: “Op het terrein van gebeurtenissen staat De Wereld voor gelukkige tijden, waarin we van ons bestaan kunnen genieten. Deze kaart kan ook betekenen dat we internationaal contact hebben of (gaan) reizen.”